Oos Sjutterie

 

Hoewel de titel en de link doen vermoeden, dat deze pagina in het Limburgs dialect is geschreven, ga ik toch verder in het ABN.
Enerzijds vanwege de leesbaarheid van het Limburgs dialect in het algemeen en anderzijds vanwege de grote verscheidenheid in dialecten en uitspraken in onze provincie.
Daarbij komt ook nog eens het probleem van “dé correcte schrijfwijze” om de hoek kijken.

Onze naam: Schutterij St. Gertrudis Amstenrade
Gertrudis en de muizen. (bron: ?)

1DSCF0368St. Gertrudis is de patroonheilige van onze vereniging; daarmee zijn we de enige schutterij in de beide Limburgen, die genoemd is naar deze heilige.
Het betreft St. Gertrudis met de muizen; ze wordt regelmatig afgebeeld met een staf waarop een of meerdere muizen zitten.
De Sint-Gertrudiskerk in Amstenrade is in de vijftiger jaren van de vorige eeuw (1850-1860) afgebroken en de nieuwe kerk werd toegewijd aan O.L.Vrouw Onbevlekt Ontvangen, maar de parochie is gebleven onder het patronaatschap van de Heilige Gertrudis, die ook voorkomt in het gemeentewapen van Amstenrade.
Het rechtse altaar in de kerk van Amstenrade is nog steeds het St. Gertrudis altaar.
Vroeger werd in Amstenrade het Sint Gertrudiswater gezegend en werd de heilige aangeroepen bij ziektes en muizenplagen.

Waarom net de Heilige Gertrudis de bedenkelijke eer te beurt is gevallen om meestal in gezelschap van ratten en muizen afgebeeld te worden is niet helemaal duidelijk.
Er worden vele verklaringen gegeven.
Volgens sommigen zijn de muizen duivels die door de Heilige Gertrudis overwonnen zijn; weer anderen wijzen op de legenden volgens welke er op een gegeven moment een muizenplaag was en dat Gertrudis door haar gebed de beestjes zou hebben verdreven.
Of dat Gertrudis eens zo in gebed was verzonken, dat zij niet bemerkte dat een muis over haar gewaad rende.
De oorsprong van die legenden is echter onzeker; de meest plausibele verklaring voor deze speciale verering van Gertrudis lijkt die te zijn, welke wijst op haar overlijdensdatum en feestdag, 17 maart.
Die datum valt in een periode waarin in een agrarische gemeenschap de winterse binnenhuisactiviteiten staakten, zoals bv. het spinnen.
Vandaar dat Sint-Gertrudis ook wel eens wordt afgebeeld met een spinrokken, terwijl muizen de draad doorknagen.
17 maart was een zogenaamde Lostag; een dag waarop niet meer gesponnen mocht worden binnenshuis, omdat het lentewerk op het veld en in de tuin weer moest beginnen.
De wintervoorraad begon op te raken, zonder dat tuinen en akkers die al aan konden vullen.
Een muizen- of rattenplaag in die tijd kwam dan extra hard aan en tot wie zou men zich beter kunnen wenden om zo’n onheil af te wenden dan tot een bij het volk zeer geliefde heilige uit onze streken, wier feest net in die periode van het jaar valt?

Sancta Gertrudis, ora pro nobis…. (St. Gertrudis, bid voor ons)

Leeftijd

Als oprichtingsjaar van onze vereniging houden we 1650 aan; een jaartal waarvan we een plaatje aan ons koningszilver hadden.
Dit kostbaar zilveren plaatje is jaren geleden uitgeleend aan een tentoonstelling in Keulen, waar het is zoekgeraakt. De oudste koningsplaat, die we nu nog in ons bezit hebben dateert van 1652.
Onze koning draagt niet al het zilver, dat we bezitten; een aantal oude en dunne, kwetsbare platen hangen in een vitrine in de kerk bij het Gertrudis altaar.

Een foto uit 1650 kunnen we niet laten zien;

Deze prent is van 1919 en het is duidelijk dat de schutterij in die tijd een periode van bloei kende.
Schutterij 1919

In 1924 was graaf Arthur 40 jaar burgemeester in Amstenrade en hij wordt hier afgehaald door de schutterij en de harmonie.
1924 graaf Arthur 40 jr burgemeester 1

1929. De schutterij staat opgesteld voor het schutterslokaal.
1929 schutterij voor schutterslokaal

Kleding

Op de oude foto’s is te zien dat de schutters uit Amstenrade nog beenwindsels droegen, de zgn. poeties.

Regelmatig schijnt het te zijn voorgekomen, dat iemand zijn poeties niet goed had omgewonden, zodat hij tijdens het marcheren een lint stof achter zich aan sleepte.
Onze tegenwoordige kleding is een militair uniform naar voorbeeld van de’Prinses Irene Brigade’ die in de Tweede Wereldoorlog in Engeland is opgericht.
Als u meer details over ons uniform en uitmonstering wil weten, klik dan HIER

Samenstelling van onze vereniging

Als visitekaartje van de vereniging loopt de Tamboermajoor voorop. Op de foto uit 1929 is te zien, dat we ook toen al een Tamboermajoor in onze gelederen
hadden: Tieske Heuts en achter hem liep één tamboer. n de periode voor de Tweede Wereldoorlog beschikte de schutterij over een ‘tamboer en fluitkorps’; ook nu weer met een Tamboermajoor voorop.
In de “Kleen Sjötterie”heeft Jozef Lenders als Tamboermajoor gelopen. De tegenwoordige drumband (vanaf 1953) is gestart zonder Tamboermajoor en een
paar jaar later hebben achtereenvolgens Gerrit Jonkers, Paul van Lochum, André Meijers, Wiel Knarren (door ziekte gestopt), weer even André Meijers en Nico Kouwenberg de functie van Tamboermajoor bekleed.
Op dit moment is Paul Roberts Tamboermajoor en we mogen met trots zeggen, dat hij een echt visitekaartje is voor onze vereniging.

Direct achter Paul komt de drumband; tamboers, trompettisten, baritonblazers en de mannen met de sousafoons.

Ofschoon we ventielinstrumenten bespelen, is er afgesproken, dat we overwegend drumbandmuziek zullen maken; dat betekent marsen, geschreven in es, es/bes, es/des of jachthoorns.
De eerste foto uit de bovenstaande collage is het tamboer- en fluitkorps van Amstenrade van voor de oorlog. Na de oorlog is de schutterij gestart met een paar tamboers en in 1953 is men begonnen met een drumband.
Leerlingen zijn bij ons altijd welkom en op dit moment zijn we op zoek naar versterking bij de sousafoons.

Achter de drumband loopt de vaandeldrager met de vlag. Henri Theunissen is sinds een aantal jaren onze vaandrig. Henri staat links onderaan in de volgende fotocollage en rechtsonder staat zijn vervanger Dave Deteren.

De vlag, die we tegenwoordig dragen is in 1979 gemaakt door de zusters van het Gemma klooster in Leyenbroek. Ze is niet geborduurd of gedrukt, maar door de zusters rechtstreeks geschilderd op het stof.

Achter de vlag lopen de officieren. Voorop de generaal: Jan Roberts (Jan van Cep)

Dit voorjaar heeft Jan de functie van generaal overgenomen van Wiel Kruitwagen, die op zijn beurt weer de opvolger was van Cep. (vader van Jan) Na de oorlog hebben achtereenvolgens Joep Geurts, Hub Penders, Evert Pruijn, Cep Roberts en Wiel Kruitwagen de rang van generaal bekleed in onze schutterij.
Vóór de generaal en de andere officieren loopt het koningspaar.

De rang van officier wordt in onze vereniging gegeven aan de oudste (in dienstjaren) leden. In de praktijk is het op dit moment wel zo, dat in de drumband diverse mannen lopen,
die eigenlijk een officiersrang zouden hebben, maar op vrijwillige basis blijven zij voorlopig nog drumbandlid.

Na de officieren wordt de groep gesloten door de geweerdragers; met 10 man had je vroeger al een aardige exercitieploeg bij elkaar, maar tegenwoordig moet je veel meer leden hebben om steeds een representatieve groep te kunnen samenstellen. Ploegendiensten op het werk,
andere vrijetijdsbestedingen, sport en vakanties zijn er tegenwoordig de oorzaak van dat niet iedereen op elke festiviteit aanwezig kan zijn. We zijn in de gelukkige omstandigheid, dat we op dit moment 23 geweerdragers op de ledenlijst hebben staan, zodat we ons vrijwel altijd met een mooie groep kunnen presenteren,
al moet er meteen bij gezegd worden, dat intern elk afwezig lid gemist wordt door de rest.

Bezigheden

De mannen van de drumband oefenen bij Jan van Cep. De blazers 2 keer per week en de tamboers 1 keer en verder nog op onregelmatige tijdstippen. De jeugdleden worden in eigen beheer individueel opgeleid tot men zover is dat om langzamerhand in het korps ingepast
te worden.

Op vrijdag avond worden in de zomer de schietoefeningen gehouden; de oefeningen zijn voor elk lid toegankelijk en uit de resultaten van de oefensessies worden de zestallen samengesteld. Uiteraard wordt ook voorafgaand aan het seizoen overlegd over de aanwezigheid op de feesten.
Voor de opstelling in een van de zestallen is de rang niet van belang; alleen de aanwezigheid (feesten) en de schietresultaten tellen voor de plaats in een zestal.

Onze schutterij heeft de laatste jaren een behoorlijke toeloop van leden gehad, zodat we met recht kunnen spreken over een mooie groep. We zijn ons er echter terdege van bewust, dat de groep nog veel ervaring mist in de diverse disciplines op de schuttersfeesten, waar prijzen mee zijn te verdienen.
We zijn er dan ook dit seizoen mee gestart om meer oefeningen in het marcheren te houden. Tot dusver was het alleen de drumband, die regelmatig oefeningen in de buitenlucht organiseerde.
Het is in mijn ogen dan ook jammer, dat de jonge leden bij de geweerdragers (nog) niet te porren zijn om tot een exercitiepeloton te komen.

André Meijers